[ « 241 » ] فصيحى انصارى [ متوفى 1046 يا 1049 ق / 1636 يا 1639 م ] فصيحى انصارى ، از فصحاى معتبر مشهور پرزور است . خيالات خوب داشته و اشعار او خالى از نزاكتى نيست و اين غزل او مشهور است : غزل : عالم ز ما تهى و ز افغان ما پر است * شد عندليب خاك و چمن از نوا پر است در دل نگنجدم غم هجر و اميد وصل * كين آينه « 1 » چو روى بتان از صفا پر است خون‌ريز و شاد زى كه لب‌تشنگان او * گر از نفس تهى است ولى از دعا پر است خوبان هزار سنگ جفا بر دلم زدند * وين شيشهء شكسته هنوز از وفا پر است مضراب‌گير نيست « فصيحى » ز بس نواخت * ور نى چو تار چنگ تنش از صدا پر است

--> ( 241 ) . ميرزا فصيح ملك الشعراى خراسان فرزند ابو المكارم ابن مير جان از شاعران سدهء يازدهم هجرى و از فصيح‌ترين شاعران خراسان . جدّ وى ميرجان به همراه عبيد اللّه خان ازبك به بخارا رفت و فصيحى در آنجا زاده شد و در دوران سلطنت عبد اللّه خان ازبك از بخارا به هرات كوچيد ، سپس به قزوين نزد شاه عباس صفوى رفت و مدتى بعد به اجازهء وى به هرات بازگشت و بار ديگر در 1027 قمرى به نزد شاه عباس برگشت و در 1046 يا 1049 قمرى درگذشت . او از نوادگان خواجه عبد اللّه انصارى است . وى صاحب ديوان بوده و عبد النّبى قزوينى ديوان وى را ديده است : تذكرهء ميخانه ، ص 571 - 580 ؛ سرو آزاد ، ص 50 - 51 ؛ شمع انجمن ، ص 373 - 374 ؛ تذكرهء روز روشن ، ص 531 - 532 ؛ نگارستان سخن ، ص 76 ؛ نتايج الافكار ، ص 539 - 540 ؛ كلمات الشعراى سرخوش ، ص 85 - 86 ؛ تذكرهء حسينى ، ص 251 - 252 ؛ آتشكدهء آذر ، ص 155 ؛ خير البيان ، برگ 298 - 301 ؛ رياض الشعراى والهء داغستانى ، برگ 287 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 232 ؛ هفت‌آسمان ، ص 154 ؛ آثار هرات ، ص 406 - 407 ؛ مرآت جهان‌نما ، برگ 104 ؛ الذريعه ، 9 / 3 / 834 ؛ مكتوب فصيحى هروى به حسن خان شاملو ، ميرزايان برناباد ، ص 17 - 18 ؛ تذكرهء نصر آبادى ، ص 247 - 248 ؛ تاريخ عالم‌آراى اسكندر منشى ، ص 696 ؛ كاروان هند ، 1 / 366 - 367 به بعد ؛ تاريخ ادبيات در ايران صفا ، 5 / 2 / 1126 - 1134 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 711 ؛ عرفات العاشقين ، ذيل حرف ( ف ) ، برگ 850 - 854 . ( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( آئينه ) .